Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi thị trường lao động, đòi hỏi thí sinh chủ động tìm hiểu ngành nghề, đánh giá năng lực bản thân và chuẩn bị kỹ năng phù hợp với nhu cầu tuyển dụng.
Công nghệ và AI đặt ra yêu cầu mới trong lựa chọn ngành nghề
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi đáng kể trên thị trường lao động. Nhiều công việc được tự động hóa một phần, trong khi các lĩnh vực mới liên tục xuất hiện, kéo theo yêu cầu về kiến thức và kỹ năng ngày càng đa dạng. Trước bối cảnh này, lựa chọn ngành nghề không chỉ dựa vào sở thích nhất thời mà cần gắn với năng lực cá nhân, xu hướng việc làm và khả năng thích ứng trong tương lai.
Đối với thí sinh THPT, việc tìm hiểu nghề nghiệp cần được thực hiện sớm, đặc biệt trong giai đoạn chuẩn bị tốt nghiệp và lựa chọn hướng đi sau phổ thông. Các em cần chủ động tìm hiểu đặc điểm công việc, yêu cầu chuyên môn, môi trường làm việc và triển vọng phát triển của từng lĩnh vực. Bên cạnh những ngành nghề truyền thống, thí sinh cũng nên quan tâm đến các lĩnh vực liên quan đến công nghệ, dữ liệu, tự động hóa và dịch vụ số, đồng thời đánh giá mức độ phù hợp với khả năng của bản thân.
Quá trình định hướng nghề nghiệp cũng cần gắn với việc chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và xây dựng kế hoạch học tập sau khi hoàn thành chương trình phổ thông. Thay vì lựa chọn ngành học theo bạn bè hoặc chạy theo những ngành đang được quan tâm, thí sinh nên cân nhắc đồng thời năng lực học tập, sở thích, điều kiện gia đình và nhu cầu nhân lực. Cách tiếp cận này giúp các em có cơ sở đưa ra quyết định thực tế hơn, hạn chế tình trạng chọn ngành thiếu cân nhắc hoặc phải thay đổi định hướng sau khi nhập học.
Thí sinh cần phát triển năng lực số và kỹ năng thực hành
Trong kỷ nguyên số, kiến thức chuyên môn vẫn giữ vai trò quan trọng nhưng không còn là yếu tố duy nhất quyết định cơ hội việc làm. Người lao động cần có khả năng sử dụng công nghệ, tiếp cận công cụ mới và vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tế. Vì vậy, thí sinh cần hình thành thói quen tự học, tìm kiếm thông tin có chọn lọc và chủ động cập nhật kiến thức ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Năng lực số là một trong những nhóm kỹ năng cần được chú trọng, bao gồm sử dụng công nghệ thông tin, khai thác AI phục vụ học tập và nhận biết những rủi ro liên quan đến bảo mật dữ liệu. Tuy nhiên, ứng dụng AI không đồng nghĩa với việc phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ này. Thí sinh cần biết kiểm chứng thông tin, tư duy độc lập, đánh giá độ chính xác của kết quả và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức khi sử dụng công nghệ. Đây là nền tảng giúp người học tận dụng lợi ích của AI mà vẫn phát triển được năng lực chuyên môn và khả năng sáng tạo.
Bên cạnh kỹ năng công nghệ, kỹ năng thực hành nghề và kỹ năng mềm cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Ngoại ngữ, giao tiếp, làm việc nhóm, tính kỷ luật và trách nhiệm nghề nghiệp là những yếu tố giúp người lao động phối hợp hiệu quả và đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Khi tìm hiểu Xét tuyển Đại học năm 2026, thí sinh nên xem xét kỹ chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, cơ hội thực hành và khả năng kết nối với thị trường lao động của từng trường, từ đó lựa chọn môi trường học tập phù hợp với mục tiêu phát triển lâu dài.
Chủ động tìm hiểu chương trình đào tạo để lựa chọn hướng đi phù hợp
Một quyết định nghề nghiệp phù hợp cần dựa trên quá trình tìm hiểu có hệ thống thay vì chỉ nhìn vào tên ngành hoặc mức thu nhập được quảng bá. Thí sinh nên xác định những môn học mình có thế mạnh, lĩnh vực mình quan tâm và đặc điểm công việc mong muốn trong tương lai. Sau đó, các em có thể đối chiếu những yếu tố này với yêu cầu tuyển sinh, nội dung đào tạo và cơ hội việc làm của từng ngành để xây dựng lộ trình học tập cụ thể.
Việc lựa chọn cơ sở đào tạo cũng cần được cân nhắc trên nhiều phương diện, bao gồm chương trình học, điều kiện thực hành, đội ngũ giảng dạy, học phí và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Với những thí sinh quan tâm đến lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, có thể chủ động tìm hiểu thông tin tuyển sinh và chương trình đào tạo của Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn để tham khảo một lựa chọn trong nhóm ngành sức khỏe. Dù lựa chọn đại học hay giáo dục nghề nghiệp, điều quan trọng là phải đối chiếu yêu cầu của chương trình với năng lực, điều kiện và định hướng của bản thân.
Bên cạnh việc lựa chọn ngành học, thí sinh cần xác định rằng định hướng nghề nghiệp là một quá trình liên tục, có thể được điều chỉnh khi năng lực và nhu cầu thị trường thay đổi. Việc tham gia hoạt động trải nghiệm, tìm hiểu môi trường làm việc, rèn luyện kỹ năng thực tế và trao đổi với người có kinh nghiệm sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về công việc mình dự định theo đuổi. Trong bối cảnh AI ngày càng phát triển, tinh thần học tập suốt đời và khả năng thích ứng sẽ là những yếu tố quan trọng giúp người trẻ duy trì cơ hội việc làm, phát triển chuyên môn và chủ động trước những thay đổi của thị trường lao động.