Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học đề xuất bỏ ưu tiên xét tuyển và các khoản điểm cộng, trong đó có điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ, nhưng IELTS vẫn có thể được sử dụng trong những trường hợp phù hợp.
Bỏ ưu tiên xét tuyển làm thay đổi lợi thế từ thành tích
Dự thảo sửa đổi Quy chế tuyển sinh đại học đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến đưa ra nhiều điều chỉnh đáng chú ý liên quan trực tiếp đến cách các cơ sở đào tạo lựa chọn thí sinh. Trong đó, đề xuất bỏ ưu tiên xét tuyển và các loại điểm cộng do trường tự quy định được xem là thay đổi có khả năng tác động rõ rệt đến những nhóm thí sinh vốn có lợi thế từ thành tích, chứng chỉ hoặc các tiêu chí bổ sung ngoài điểm xét tuyển chính.
Theo quy định hiện hành, các cơ sở đào tạo có thể xây dựng chính sách ưu tiên xét tuyển đối với một số nhóm thí sinh đã đáp ứng ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào. Hình thức này có thể được thực hiện thông qua điểm thưởng, điểm xét thưởng hoặc điểm khuyến khích. Chẳng hạn, trong phương án tuyển sinh năm 2026, Trường Đại học Mỏ - Địa chất từng quy định mức cộng điểm khác nhau đối với thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế nhưng không sử dụng quyền tuyển thẳng.
Nếu đề xuất mới được thông qua, những thí sinh từng hưởng lợi từ cơ chế này sẽ phải thay đổi cách tiếp cận trong quá trình đăng ký nguyện vọng. Nhóm chịu tác động có thể gồm thí sinh thuộc diện tuyển thẳng nhưng không sử dụng quyền tuyển thẳng, thí sinh đạt giải Khuyến khích trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, đạt thành tích tại các cuộc thi khoa học kỹ thuật, thể thao, nghệ thuật hoặc kỳ thi tay nghề. Tuy nhiên, việc bỏ ưu tiên xét tuyển không đồng nghĩa các thành tích này mất hoàn toàn giá trị, bởi một số nhóm thí sinh đạt thành tích cao vẫn có thể được xét tuyển thẳng nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định. Đây cũng là điểm thí sinh cần phân biệt rõ khi chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và xây dựng chiến lược đăng ký xét tuyển trong thời gian tới.
IELTS vẫn được sử dụng nhưng không còn tạo điểm cộng riêng
Một nội dung khác đang nhận được sự quan tâm lớn là đề xuất bỏ điểm cộng riêng đối với chứng chỉ ngoại ngữ. Thay đổi này có thể khiến thí sinh sở hữu chứng chỉ như IELTS không còn được cộng thêm điểm ngoài thang điểm xét tuyển chỉ vì có chứng chỉ, nhưng không có nghĩa chứng chỉ ngoại ngữ bị loại khỏi quá trình tuyển sinh đại học. Giá trị của chứng chỉ vẫn có thể được thể hiện thông qua những phương thức sử dụng khác mà các trường công khai trong đề án tuyển sinh.
Thực tế, trong mùa tuyển sinh đại học năm 2026, hơn 100 trường đại học sử dụng IELTS để quy đổi thành điểm môn tiếng Anh khi xét tuyển kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc kết quả học tập. Mức IELTS tối thiểu được nhiều trường chấp nhận phổ biến từ 4.0 đến 5.0, trong khi mức điểm quy đổi phụ thuộc vào quy định riêng của từng cơ sở đào tạo. Với cùng một mức IELTS, thí sinh có thể nhận được mức điểm quy đổi khác nhau, cho thấy chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có vai trò nhất định nhưng cách sử dụng sẽ phụ thuộc vào phương án tuyển sinh được công bố.
Theo định hướng được nêu trong dự thảo, chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụng để quy đổi hoặc thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai. Chứng chỉ cũng có thể được sử dụng để chứng minh năng lực ngoại ngữ đối với chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài hoặc phục vụ việc công nhận học phần, chuẩn đầu ra. Vì vậy, thí sinh không nên hiểu việc bỏ điểm cộng là loại bỏ hoàn toàn giá trị của IELTS, mà cần theo dõi chính xác cách từng trường sử dụng chứng chỉ để đánh giá lợi ích thực tế trước khi quyết định đầu tư thời gian và chi phí.
Điều chỉnh điểm cộng hướng tới cạnh tranh công bằng hơn
Việc đề xuất loại bỏ các khoản điểm cộng riêng xuất phát từ yêu cầu bảo đảm sự công bằng trong cạnh tranh giữa thí sinh, đặc biệt tại những ngành có điểm chuẩn cao và khoảng cách điểm giữa các hồ sơ rất nhỏ. Theo thông tin được đưa ra, có những ngành có điểm chuẩn khoảng 28 điểm nhưng thí sinh vẫn có thể được cộng thêm tới 1,5 điểm nhờ các tiêu chí bổ sung. Khi đó, lợi thế từ điểm cộng có khả năng tạo ra khác biệt đáng kể đối với kết quả trúng tuyển, dù điểm số của các thí sinh trước khi cộng điểm không cách nhau quá xa.
Một vấn đề khác nằm ở việc chứng chỉ ngoại ngữ đôi khi được sử dụng để tạo lợi thế ngay cả với những ngành học không đặt yêu cầu cao về ngoại ngữ. Chẳng hạn, nếu thí sinh xét tuyển bằng tổ hợp Toán, Vật lý, Hóa học nhưng vẫn được cộng thêm điểm nhờ chứng chỉ tiếng Anh, người có điểm chuyên môn cao hơn vẫn có thể xếp sau người có điểm tổ hợp thấp hơn nhưng sở hữu chứng chỉ được cộng điểm. Trường hợp tổ hợp xét tuyển đã có môn tiếng Anh nhưng chứng chỉ ngoại ngữ tiếp tục tạo thêm điểm cộng cũng đặt ra câu hỏi về mức độ cân đối giữa năng lực được đo trong tổ hợp và lợi thế phát sinh bên ngoài thang điểm.
(1).png)
Từ góc độ quản lý tuyển sinh, việc các trường được trao quyền tự chủ trong xây dựng phương án tuyển sinh cần đi cùng yêu cầu công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Nếu dự thảo được thông qua, thí sinh sẽ cần quan tâm nhiều hơn đến điểm thực chất trong các môn xét tuyển, điều kiện của từng phương thức và cách trường sử dụng chứng chỉ thay vì chỉ tập trung tìm kiếm những tiêu chí có thể giúp tăng điểm. Với những người đang tìm hiểu Xét tuyển Đại học năm 2026, việc đọc kỹ đề án của từng trường vẫn là bước cần thiết để xác định chứng chỉ, thành tích hay kết quả thi nào thực sự có giá trị trong hồ sơ.
Trong bối cảnh quy chế tuyển sinh tiếp tục được điều chỉnh theo hướng giảm những lợi thế cộng thêm khó so sánh giữa các nhóm thí sinh, việc chuẩn bị năng lực học tập thực chất sẽ ngày càng quan trọng. Thí sinh cũng nên chủ động tìm hiểu các lựa chọn đào tạo phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp, từ đại học đến cao đẳng, trong đó thông tin tuyển sinh của Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn có thể được tham khảo thêm nếu lựa chọn lĩnh vực sức khỏe. Quan trọng nhất, mọi quyết định đăng ký xét tuyển cần dựa trên quy định chính thức của cơ sở đào tạo thay vì chỉ dựa vào những lợi thế điểm số từng được áp dụng ở các mùa tuyển sinh trước.